สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

วันที่ 10 สิงหาคม 2569 กลุ่มพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ (กพม.) สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยี (สพท.) โดย นางสาวกุญชร อยู่เลิศ นักวิชาการปฏิรูปที่ดินชำนาญการ พร้อมคณะ ได้รับมอบหมายจาก นางสาวสุภัค แก้ววารี ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ ลงพื้นที่ติดตามผลการดำเนินงานของเกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ (Smart Farmer Model) ในเขตปฏิรูปที่ดินจังหวัดพัทลุง เพื่อร่วมถอดองค์ความรู้และศึกษาความสำเร็จในการทำเกษตรกรรมที่เน้นการลดต้นทุนและสร้างรายได้หมุนเวียนอย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่องใน อ.ควนขนุน จ.พัทลุง อาศัยการเชื่อมโยงจากเกษตรกรรุ่นใหม่ (Young Smart Farmer) ในพื้นที่ คือ นายอภิชาติ พูลเอียด เจ้าของ "บ้านเล็กในป่าใหญ่ บ้านไส้เดือนพัทลุง" ที่มาเป็นวิทยากรหลักถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านปุ๋ยมูลไส้เดือนและสายพันธุ์ไส้เดือนแก่เกษตรกรเป้าหมายในพื้นที่ อ.ควนขนุน ภายใต้การประสานงานอย่างใกล้ชิดจากสำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดพัทลุง (ส.ป.ก.พัทลุง) ซึ่งเป็นแนวคิดการพัฒนาร่วมกันภายในพื้นที่โดยอาศัยการถ่ายทอดองค์ความรู้ระหว่างเกษตรกรด้วยกันเอง ช่วยให้มีความเข้าใจสภาพพื้นที่ สภาพแวดล้อม และลดช่องว่างในการส่งเสริมสนับสนุนของเจ้าหน้าที่ จนนำไปสู่การรวมกลุ่มเป็น "วิสาหกิจชุมชนผสมผสานแปรรูปคนปันแต" อีกทั้งยังได้รับความช่วยเหลือจากมหาวิทยาลัยทักษิณ สถานศึกษาในพื้นที่ ผ่านการเชื่อมโยงของเกษตรกรรุ่นใหม่ด้วย

เกษตรกรรายแรกที่ลงพื้นที่ติดตาม คือ นางเกตสุดา แดงทองใส เกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ (Smart Farmer Model) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ต.ควนขนุน อ.ควนขนุน กิจกรรมหลักในแปลงคือการจัดการพื้นที่ด้วยศาสตร์โคก หนอง นา และเกษตรผสมผสาน ปลูกข้าวสังข์หยด ข้าว กข 43 ปาล์มน้ำมัน และแปรรูปใบหญ้าแฝกเป็นผลิตภัณฑ์จักสาน เช่น หมวกและกระเป๋า ด้านการลดต้นทุนและนวัตกรรม มีการนำศาสตร์โคก หนอง นา มาประยุกต์ใช้ ช่วยลดค่าปุ๋ยและสารเคมีได้มากกว่า 50% พร้อมปลูกหญ้าแฝกเพื่อแก้ปัญหาดินพังทลายแทนการสร้างกำแพงกั้นดินที่มีราคาแพง อีกทั้งยังพัฒนานวัตกรรมอบและเคลือบเส้นใยแฝกป้องกันเชื้อราได้ 100% ซึ่งช่วยลดเวลาการตากแห้งและเพิ่มมูลค่าสินค้าแฟชั่นได้สูงถึง 5-10 เท่า โดยมีแผนในอนาคตในการยกระดับสู่ศูนย์บ่มเพาะผู้ประกอบการเชิงสร้างสรรค์ ขยายตลาดออนไลน์ พัฒนาดีไซน์ผลิตภัณฑ์ร่วมกับดีไซเนอร์รุ่นใหม่ และขอรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ระดับสากล

ต่อมาเป็นแปลงของ นางบุญเรือน มากคง เกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ (Smart Farmer Model) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ต.ปันแต อ.ควนขนุน มีกิจกรรมหลักในพื้นที่เกษตร 20 ไร่ คือ ปลูกกล้วยหอมทอง มังคุดแปลงใหญ่ (มาตรฐาน GAP) ปาล์มน้ำมัน ยางพารา มะพร้าว และเลี้ยงไส้เดือน สำหรับด้านการลดต้นทุนและนวัตกรรม ได้นำทรัพยากรที่มีอยู่ภายในสวนมาผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน ปุ๋ยหมัก และฮอร์โมนนมสดใช้เองเพื่อลดค่าปุ๋ยเคมี พร้อมทั้งร่วมกับกลุ่มประดิษฐ์เครื่องร่อนมูลไส้เดือนแบบ DIY ช่วยทุ่นแรง ประหยัดเวลา ทำให้สามารถจัดการแปลงได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องจ้างแรงงานเพิ่ม สำหรับแผนในอนาคต จะมีการแปรรูปกล้วยติดแบรนด์ของตนเอง แพ็กปุ๋ยและน้ำหมักขายเป็นรายได้เสริม และเตรียมติดตั้งระบบรดน้ำอัตโนมัติในสวนเพื่อประหยัดแรงงาน

จากนั้นเข้าเยี่ยมชมแปลงของ นางศศิพิมล วิชัย เกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ (Smart Farmer Model) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ต.ปันแต อ.ควนขนุน กิจกรรมหลักในแปลงเป็นการทำสวนผสมผสาน ปลูกมังคุดและกระท้อน (กลุ่มมังคุดแปลงใหญ่มาตรฐาน GAP) เลี้ยงผึ้งโพรง โคพื้นเมือง เลี้ยงไส้เดือน ทำไวน์ลูกหม่อน และใช้ระบบน้ำหยดร่วมกับโซลาร์เซลล์ ในส่วนการลดต้นทุนและนวัตกรรม มีการผลิตปุ๋ยหมัก ปุ๋ยมูลไส้เดือน และขยายเชื้อจุลินทรีย์ใช้เอง โดยหมุนเวียนเศษวัสดุในแปลงมาบำรุงดิน รวมทั้งร่วมประดิษฐ์เครื่องร่อนมูลไส้เดือนแบบ DIY ร่วมกับกลุ่มเช่นกัน จึงช่วยทุ่นแรงและประหยัดเวลา ทำให้ควบคุมต้นทุนการผลิตให้อยู่ในระดับต่ำและมีกำไรสุทธิที่มั่นคง ส่วนแผนในอนาคต จะมีการค้นคว้าเทคนิคใหม่ ๆ เพื่อพัฒนาระบบการจัดการปัจจัยการผลิตและการปรุงดินชีวภาพให้มีความแม่นยำยิ่งขึ้น

และแปลงสุดท้าย คือ น.ส.ปราณี หนูมาก เกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ (Smart Farmer Model) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ต.ปันแต อ.ควนขนุน มีกิจกรรมหลักในแปลงคือสวนผสมผสานพื้นที่ 14 ไร่ ปลูกพืชและใช้ระบบน้ำสปริงเกอร์ร่วมกับระบบน้ำหยด มีการลดต้นทุนและใช้นวัตกรรมด้วยการลดรายจ่ายจากการทำปุ๋ยหมักใช้เอง 100% มีการเตรียมดินปรับค่า pH และใช้เทคนิคปลูกแบบ "คอนโด 5 ชั้น" หรือพืช 5 ระดับ เพื่อเพิ่มปริมาณพืชที่เกื้อกูลกันในพื้นที่เดิม ทำให้มีรายได้หมุนเวียนรายวันจากพืชระยะสั้น (เช่น ผักเหลียง ข่า ตะไคร้) และรายได้รายปีจากพืชระยะยาว (เช่น เงาะ มังคุด ยางพารา ทุเรียน) โดยมีแผนอนาคตในการยกระดับสู่แปลงเกษตรอินทรีย์อัจฉริยะครบวงจร ใช้เซนเซอร์ควบคุมระบบน้ำ เพาะพันธุ์ไม้ขาย และแปรรูปผลผลิต

จากการหารือร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่ ส.ป.ก.พัทลุง เจ้าหน้าที่ กพม. และเกษตรกรปราดเปรื่องต้นแบบ ทั้งผู้ที่ลงพื้นที่ติดตามในวันนี้ รวมถึงเกษตรกรอีก 2 รายที่ไม่ได้ลงพื้นที่เนื่องจากข้อจำกัดด้านเวลา ได้แก่ นางจุฬา รักใหม่ (ปี 2568 ต.ปันแต) และนางศรีวิจิตร สุพรรณพงศ์ (ปี 2569 ต.ปันแต) มีแนวทางร่วมกันในการต่อยอดพัฒนาเกษตรกรกลุ่มดังกล่าว โดยการเชื่อมโยงกับการพัฒนาในโครงการอื่น ๆ ภายใน สพท. เพื่อส่งเสริมในขั้นต่อไป ทั้งด้านการแปรรูปและการตลาด ซึ่ง ส.ป.ก.พัทลุง จะรวบรวมปัญหา อุปสรรค และความต้องการของเกษตรกร เพื่อนำมาวางแผนและเสนอต่อ สพท. รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสังกัด ส.ป.ก.

จากนั้นคณะได้เดินทางกลับไปยัง ส.ป.ก.พัทลุง เพื่อรายงานตัวต่อ นายสราวุธ แต่งสถิตย์ ปฏิรูปที่ดินจังหวัดพัทลุง และรายงานผลการปฏิบัติ พร้อมทั้งขออนุญาตเดินทางต่อไปยังจังหวัดสตูลเพื่อปฏิบัติตามแผนต่อไป

ข่าว / ภาพ : กลุ่มพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่